, opublikowano
Zacznijmy od małego wstępu. Układy zaćmieniowe to takie, gdzie obiegające wspólny środek masy gwiazdy od czasu do czasu nawzajem zasłaniają się pozwalając nam zarejestrować okresowe spadki jasności. Na astro-forum.org udało nam się nawet odkryć amatorsko kilka tego typu obiektów (tutaj znajdziecie informacje o wszystkich okrytych przez nas zmiennych: http://www.astroamator.info/component/option,com_datsogallery/Itemid,38/catid,10/func,viewcategory/ ). Czasami układy takie wirują na bardzo ciasnych orbitach. Tak ciasnych, ze gwiazdy zaczynają stykać się ze sobą. Nazywamy tego typu układy zmiennymi EW. Takie również odkrywamy amatorsko na astro-forum.org. Jak na razie najszybszą odkrytą przez nas zmienną tego typu jest VSX J204904.2+452223. Jej okres orbitalny to niecałe 7 godzin. To dobry przykład by złapać kontekst dla HM Cancri. Dlaczego? Ponieważ HM Cancri to układ który składa się z dwóch białych karłów. Dogorywających jąder umarłych gwiazd, niewiele większych od naszej Ziemi. Niezwykłe jest to, że gwiazdy te wirują wokół siebie z tak ogromną prędkością, że pełny obrót zajmuje im niecałe 5.4 tyle, że... minuty!
HM Cancri to układ podwójny ze zdecydowanie najkrótszym znanym okresem orbitalnym. (a przy okazji najmniejszym, zmieścił by się w przestrzeni równej ośmiu średnicom Ziemi - to mniej niż 1/4 odległości z Ziemi do Księżyca). HM Cancri poraz pierwszy zauważono w promieniowaniu X w 1999 r. Jednak częstotliwość 5,4 minuty nie wydawała się naukowcom wiarygodna. Niedawno zespół astronomów, kierowany przez dr Gijs Roelofs z Harvard-Smithsonian Center of Astrophysics, użył teleskopu Kecka, aby ostatecznie potwierdzić, że okres 5,4 minuty to rzeczywiście okres systemu podwójnego. Badania skupiły się na pomiarach efektu Dopplera w widmie badanego układu.
Ciekawostką jest fakt, że udowodnienie tak ekstremalnego okresu obiegu zrodziło więcej pytań niż odpowiedzi. Wiemy, że system musi pochodzić z dwóch normalnych gwiazd, ale kompletnie nie wiadomo jak przebiegała jego ewolucja. System ten jest również wielką szansą dla ogólnej teorii względności. Musi być jednym z najbardziej obfitych źródeł emisji fal grawitacyjnych. Oczekuje się, że HM Cancri będzie jednym z najważniejszych obiektów pod lupą przyszłych badań fal grawitacyjnych.
Graphic HM Cancri. (Credit: Image courtesy University of Warwick)
Kto głosował na tę wiadomość
- Hans,
- kanarkusmaximus,
- Rodan,
- E.Eri,
- Ori2711,
- Pepin Krootki,
- lech,
- wimmer,
- Michał Sz.,
- panasmaras,
- Morth,
- ekolog,