W bieżącym numerze naszego biuletynu mamy dwa szczególne tematy.

W październiku swoje 100-lecie istnienia obchodzi American Association of Variable Star Observers (AAVSO). Jak w telegraficznym skrócie podsumować wiekową historię tak cenionej organizacji? Podjął się tego zadania Marian Legutko. W swoim artykule opisał początki zainteresowań gwiazdami zmiennymi, wydarzenia mające wpływ na powstanie AAVSO, a także kierunki działalności i rozwoju stowarzyszenia.

W Poradniku obserwatora natomiast premiera fotometrii CCD na naszych łamach i materiał Marcina Wardaka „Jak zabrać się za fotometrię CCD gwiazd zmiennych”. Technika CCD już kilka lat temu weszła pod strzechy polskich miłośników astronomii, a obecnie staje się coraz bardziej popularna za sprawą bardziej dostępnych cen detektorów CCD. Prezentowany dziś materiał ma formę wstępu do działań miłośników gwiazd zmiennych na tym polu i mam nadzieję, że w kolejnych wydaniach będziemy mogli prezentować czytelnikom dalsze doświadczenia autora.

Ponadto nasz stałe cykle, czyli News, Kalendarium, Gwiezdne kataklizmy i Poradnik obserwatora z  ostatnią już częścią cyklu prezentującego zmienne możliwe do obserwacji gołym okiem.

W cyklu Nasze obserwacje tym razem artykuł na temat ciekawej gwiazdy symbiotycznej, jaką jest CH Cyg, wsparty wieloletnimi obserwacjami autora.

A na deser „Obserwacje aktywności słonecznej w zakresie pochodni fotosferycznych” oraz podsumowanie aktywności słonecz... zobacz więcej

Ukazał się trzeci w tym roku numer biuletynu obserwatorów gwiazd zmiennych Proxima. Numerem tym zamykamy pierwszy rok wydawniczy naszego czasopisma. Niemal dokładnie rok temu (20 lipca 2010 r.) zaistnieliśmy bowiem w Internecie. A oto kilka słów na temat co tym razem przygotowaliśmy dla naszych czytelników.

W dziale „News” Marian Legutko przedstawia kolejne nowinki ze świata zmiennych. Tym razem o być może przyszłej supernowej w Kompasie, a także o nowoodkrytych zmiennych w gwiazdozbiorze Pegaza.

W „Kalendarium” Bogdan Kubiak jak w każdym dotychczasowym wydaniu zachęca do obserwacji jasnych miryd. Dziś prezentujemy mirydy, które powinny osiągnąć maksima swoich jasności w III kwartale bieżącego roku.

W „Gwiezdnych kataklizmach” publikujemy krótkie podsumowanie o nowych i supernowych  II kwartału 2011 r. Nieco szerzej omówiona została supernowa odkryta  niedawno w znanej dobrze wszystkim galaktyce M51. To jej zdjęcie autorstwa Piotra Szynkarczyka zdobi okładkę niniejszego numeru Proximy.

W „Poradniku obserwatora”, kontynuując materiał o zmiennych możliwych do obserwacji gołym okiem, kilka istotnych informacji o gwiazdach Gamma Cas, Delta Cep i Eta Aql. Tomasz Krzyt natomiast prezentuje oparty częściowo na własnych obserwacjach materiał na temat minimów gwiazd typu R Coronae Borealis.

A w cyklu „Nasze obserwacje” Stanisław Świerczyński przygotował materiał na temat hitu roku 2002, którym była niezmiernie ciekawa i tajemnicza gwiazda V83... zobacz więcej

Jest już dostępny nowy numer biuletynu obserwatorów gwiazd zmiennych PROXIMA. Wraz z nowym rokiem rozpoczynamy współpracę z Towarzystwem Obserwatorów Słońca im. Wacława Szymańskiego, które będzie publikować na naszych łamach sprawozdania z aktywności słonecznej określanej na podstawie obserwacji swoich członków, propagując w ten sposób amatorskie badania zmienności naszej gwiazdy dziennej.

A poza tym... kolejne nowinki ze świata zmiennych, tym razem o obserwatorium orbitalnym Kepler i jego odkryciach gwiazd zmiennych, możliwym wzroście blasku gwiazdy R CrB po długim okresie w minimum oraz o zarejestrowaniu przez program Monitor of All-sky X-ray Image (MAXI) rozbłysku rentgenowskiego z układu Algola.

W „Kalendarium” zachęcamy do obserwacji miryd, które w pierwszym kwartale bieżącego roku powinny osiągnąć maksima swoich jasności, a w „Poradniku obserwatora” druga część materiału o gwiazdach zmiennych możliwych do obserwacji gołym okiem. Prezentujemy również ciekawy artykuł o pięknej purpurowej mirydzie R Leporis. Gwiazda ta nie wznosi się zbyt wysoko na naszym niebie, ale okres zimowy jest najlepszym czasem na jej obserwacje. Jako kontynuację opublikowanej w poprzednim numerze współczesnej klasyfikacji gwiazd zmiennych  przedstawiamy także dość obszerne opracowanie o cefeidach i gwiazdach cefeidopodobnych.

W „Gwiezdnych kataklizmach” natomiast krótkie podsumowanie o supernowych II półrocza zeszłego roku, a na koniec kilka informacji spoza świata gwiaz... zobacz więcej

Dr.Witalij Neustroev prosi o dodatkowe obserwacje zmiennej kataklizmicznej FS Aur. (Jest to kontynuacja kampanii #226 / #428). Nowy wybuch FS Aur jest oczekiwany w następnych kilku nocach. Aktualnie gwiazda bardzo powoli jaśnieje co jest zachowaniem niezwykłym dla tego obiektu. Badający FS Aur Dr. Witalij jest bardzo zainteresowany uzyskaniem wsparcia od amatorskich rejestracji (preferowany jest materiał CCD zebrany za pomocą filtru V choć materiał uzyskany bez filtru również będzie bardzo pomocny) Jeżeli to możliwe, proszeni jesteśmy o dostarczanie krzywy również z okresu po głównym wybuchu.

Koordynaty obiektu: (J2000) RA: 05 47 48.32 , Dec: +28 35 11.6

Mapki namiarowe dostępne na przykład w CBA (Center for Backyard Astrophysics) - http://cbastro.org/charts/... >

Wyniki obserwacji proszę wysyłać do AAVSO International Database oznaczając gwiazdę jako "FS AUR"

foto credit : ESO (Doppler tomography of FS Aur) - http://www.aanda.org/... >

OGLE-LMC-CEP-0227: Pierwsza precyzyjnie zważona cefeida klasyczna

Międzynarodowy zespół naukowców kierowany przez prof. Grzegorza Pietrzyńskiego z Obserwatorium Astronomicznego Uniwersytetu Warszawskiego ogłosił na łamach prestiżowego tygodnika naukowego Nature wyniki kilkuletnich badań unikalnego systemu gwiazdowego znajdującego się w pobliskiej galaktyce – Wielkim Obłoku Magellana. Układ ten składa się z dwóch wielkich, związanych siłami grawitacyjnymi gwiazd nazywanych przez astronomów olbrzymami, krążących po orbitach wokół środka masy układu z okresem 310 dni.

Cefeidy, to grupa gwiazd, których nazwa pochodzi od jednej z pierwszych odkrytych gwiazd tego typu znajdującej się w gwiazdozbiorze Cefeusza. W pewnym etapie życia – gdy gwiazda osiąga rozmiary kilkadziesiąt razy większe niż Słońce – wytwarzają się w nich warunki sprzyjające powstawaniu pulsacji zewnętrznych warstw. Okresowym, kilkuprocentowym zmianom ulega promień gwiazdy, temperatura po... zobacz więcej

AAVSO prosi o monitoring wizualny i CCD regionu Trapezu w Mgławicy M42.

Dr Matthewa Templetona bada zmienność jasnych gwiazd Trapezu za pomocą satelity MOST. Najchętniej widziane są pomiary pomiary CCD z precyzją lepszą niż 1 mmag (co jest dosyć poważnym wymaganiem). Obserwacje planowane są na okres grudzień 2010 - styczeń 2011 Wsparcie amatorów monitorujących młode gwiazdy Trapezu z różnych długości geograficznych będą ważnym elementem planowanego projektu.

Udostępniony jest manual przybliżający metody i procedury pomiarów:

http://www.aavso.org/...  
http://www.aavso.org/sites/default/files/... >

Poniżej bezpośredni opis celów kampanii:

1) High-precision, photometric observations of the bright eclipsing binary star BM Ori (V ~ 6.5; RA: 05 35 16.15 , Dec: -05 23 06.5). We request filtered observations of this star to better understand the nature of the eclipsing object. Two to three cycles of BVRI measurements per night are encouraged, in order to provide good coverage of the 6.5-day variation. Given the brightness of the object we strongly encourage high-S/N observations, but please be careful not to saturate.

2) Time-series observations of fainter sources in the field. There are a number of fainter sources in and around the Trapezium region, many of which are not well characterized. Your observations may be very useful in improving our understand of these objects. As... zobacz więcej

Matthew Templeton (AASO) prosi o dane z obserwacji wizualnych i  CCD novej karłowatej typu UGSU - HT Cas. Gwiazda ta wykazuje także zaćmienia o okresie orbitalnym w przybliżeniu 0.0736 dnia (106 minut). Szczególnie oczekiwane są "gęste" rejestracje CCD o dobrym S/N. (Najbliższa zalecana gwiazda referencyjna znajduje się ok. 30" na południe od HT Cas)

HT Cas - koordynaty (J2000):

RA: 01 10 12.96 , Dec: +60 04 36.3

plotter:

http://www.aavso.org/vsp

Foto: D. Strange
Worth Hill Observatory

CI Cyg gwałtownie jaśnieje od ostatniej doby. 23 sierpnia obserwowana przez Garyego Poynera (Birmingham)  przekroczyła wizualną jasność 10 mag. (JD 455432.42)

M. Templeton. z AAVSO prosi o jak najszybsze przekazanie wyników obserwacji wizualnych i CCD. Najchętniej widziany jest materiał uzyskany z filtrami fotometrycznymi, w pełni skalibrowany i S/N >50 (co nie powinno być wyzwaniem przy tak jasnym obiekcie).

Raporty w standardzie AAVSO proszę sygnować w kolumnie NAME jako "CI Cyg".

koordynaty (J2000):
RA: 19 50 11.83 , Dec: +35 41 03.0

plotter:
http://www.aavso.org/vsp >

CI Cyg powoli jaśniała od ostatniego wybuchu. Wygląda na to, że rozpoczęła się kolejna faza gwałtownego wzrostu jasności układu. Dostarczone przez Ciebie dane mogą pomóc zawodowym astronomom w zrozumieniu procesów zachodzących w tym egzotycznym układzie. (Zmienne symbiotyczne to bardzo ciasne układy gwiazd, gdzie dochodzi do przepływu materii z jednego składnika na drugi. Co jakiś czas proces załamuje się i możemy obserwować gwałtowne przetasowania materii w dysku akreacyjnym).

AAVSO Alert Notice 422, Krótka notka, w której naukowcy proszą o monitoring cefeidy. Podają nam standardowe parametry interesującego ich obiektu, okres - 30.41 dnia, typ zmienności, współrzędne: 00:41:27.30 +41:10:10.4 (J2000.0). Wydawało by się, że nic nadzwyczajnego. Jednak gdzieś w głowie włącza się cichy alarm. Coś jest inaczej. Nazwa obiektu - celu kampanii to M31_V1. Dziwna nazwa dla cefeidy... zaraz... M31? Tak, dokładnie tak, zawodowcy proszą amatorów o obserwacje zmiennej w innej galaktyce :)

Szczerze powiem, trochę opadła mi szczęka. Sprawdziłem tą gwiazdkę, faktycznie, "nieco wymagająca" .19.4 magnitudo dla filtra V, i trochę kombinacji z gwiazdami referencyjnymi, ale zmiana w okolicach 1.3 mag. to sporo. Wielu z nas osiąga taki zasięg na swoich amatorskich fotografiach już na czasach liczonych w pojedynczych minutach bez specjalej gimnastyki.

To pierwsza gwiazda odkryta przez Edwina Hubble w Mgławicy Andromedy. Jedna z około 40 zmiennych w M31 na których w 1929 roku oparto nowatorskie wyliczenia odległości do galaktyki M31. Kawał historii. Co więcej, nie wygląda na to, aby traktowano tę kampanię jako sentymentalnego powrotu do czasów pionierów fotometrii.

"Your observations of this historically significant but neglected Cepheid are essential and will be greatly valued. Many thanks for your contributions!" - Elizabeth O. Waagen, AAVSO Headquarters

Jeśli nie sięgałeś jeszcze do innych galakty... zobacz więcej